بررسی مفهوم ابهام و لزوم رفع آن از مورد معامله

بررسی مفهوم ابهام و لزوم رفع آن از مورد معامله

ابهام در معامله
ابهام در مورد معامله
رفع ابهام از مورد معامله
لزوم رفع ابهام از مورد معامله
ابهام و لزوم رفع آن از مورد معامله
ابهام در مورد معامله و لزوم رفع آن
پروژه ابهام در مورد معامله
پایان نامه ابهام در مورد معامله

رفتن به سایت اصلی

دانلود رساله دكتری رشته الهیات و معارف اسلامی گرایش فقه و مبانی حقوق اسلامی (Ph.D.)

بررسی مفهوم ابهام و لزوم رفع آن از مورد معامله

 

 

چکیده‌:

    مجموعه‌ی حاضر، پژوهشی در موضوع «ابهام در مورد معامله و لزوم رفع آن» است. ابهام در مورد معامله، علت و منشأ های گوناگونی دارد، در اغلب موارد به این است كه طرف قرارداد، تصور درستی از موضوع تعهّد نداشته باشد. البتّه مقصود آن نیست كه موضوع عقد، از هر جهت مجهول باشد زیرا كمتر موردی یافت می شود كه طرف قرارداد، هیچگونه شناختی از آنچه كه دریافت می كند، نداشته باشد. بلكه آنچه كه بیشتر مورد گفتگو است، مجهول نسبی است. یعنی مورد معامله از یك جهت معلوم و از برخی جهات دیگر، مجهول باشد.از سوی دیگر، وقتی می گوییم علم به مورد معامله، شرط درستی قرارداد است، مقصود آن نیست كه موضوع تعهد باید از همه ی جهات، حتی آنچه كه از دید دو طرف، بی اهمّیّت است، معلوم باشد! چرا كه احاطه كامل به مورد معامله (معلوم مطلق) حتّی برای مالك آن نیز اغلب، غیرممكن است پس باید دید كدام مجهول نسبی، موضوع تعهد قرار می گیرد و كدامیك از ویژگیهای مورد معامله باید مشخص شود تا قرار داد از حالت غرری بودن، خارج گردد؟

 

    ابهام در مورد معامله، صور گوناگونی را شامل می شود: گاهی ذات مورد معامله و زمانی، مقدار و یا سایر اوصاف مورد معامله مجهول است و گاهی نیز اصل وجود یا امكان دستیابی به موضوع تعهّد، مورد تردید می باشد و گاهی موضوع تعهّد بین دو یا چند شی ء معلوم مردّد می باشد و بالاخره گاهی ابهام، ناشی از جهل و اشتباه متعاملین است كه ممكن است اراده و قصد آنها را تحت تأثیر خود قرار دهد.اگرچه ابهام در مورد معامله به معنای خاص اش، منحصر به جایی است كه ذات مورد معامله و مقدار یا اوصاف آن، مجهول باشد، امّا در معنای عام خود – همانگونه كه بیان شد – دارای مصادیق گوناگونی است كه در هر مورد، برای رفع آن باید اقدام مقتضی را به عمل آورد تا معامله غرری نگردد، آنچه که موضوع بحث این نوشتار است، معنای خاص آن می‌باشد. هر چند که در لزوم رفع ابهام به حدیث نبوی غرر استناد می شود ولی شایان ذکر است که غرر در معانی بسیاری استعمال شده و بسیاری از آنها مناسب مقام نیست و حتی از مسأله‌ی اصلی، اجنبی است! و سر انجام آنچه که از این اختلاف آرا در معنای غرر، مهمتر به نظر می رسد، بازتاب عملی این تشتّت آرا، در چگونگی رفع ابهام از مورد معامله است.

 

 

     چنانکه برخی گفته‌اند: حدیث غرر مربوط به کمیات است پس در رفع ابهام از اوصاف، نمی توان به آن استناد کرد! بلکه روایات بیع سلف با الغای خصوصیت ملاک عمل خواهد بود. بر این اساس و با توجه به اینکه اغلب احکام معاملات، از احکام امضایی است که در آنها، شارع مقدس، جز در اندک مواردی، عرف رایج عقلا را در باب معاملات، مورد تأیید و امضا قرار داده است؛ چنین به نظر می‌رسد که بهترین دلیل بر لزوم رفع ابهام از مورد معامله، همان سیره و بنای عقلا است که در هر عصری، متناسب با عرف رایج ایشان، شیوه‌ی رفع ابهام در هر مورد نیز تبیین می‌گردد.ابهام در مورد معامله، در سرنوشت آن و وضعیّت عقد و انشای آن و سرانجام روابط طرفین آن، بطور مستقیم اثر گذار است. بطوری كه برای صحّت قرارداد و كسب نتیجه مطلوب در هر مورد باید برای رفع آن اقدام نمود.

 

 

کلمات کلیدی:

معامله

شرایط عوضین

ابهام در مورد معامله

تأثیر جهل بر وضعیت عقد

 

 

                                                                          

مقدمه

     اگر چه از دیرباز، افراد جوامع مختلف بشری، تحت تاثیر عوامل گوناگون درونی و بیرونی، از جمله نیازها و ضرورتها و گاهی عواطف انسانی و نوع دوستی، خود را نیازمند تعامل با یکدیگر یافتند ولی به تدریج، با پذیرش اصل مالکیت و رسمیت یافتن آن، مسأله شکل دیگری به خود گرفت، بطوری که تنوع نیازها از یک سو، و بالا رفتن سطح خواسته‌ها و توقعات به تناسب پیشرفتهای علمی و صنعتی در گذر زمان از سوی دیگر، محدودیت‌هایی را برای تعامل انسانها بوجود آورد، به گونه‌ای که در داد و ستدها، به جوانب مختلف و از جمله خصوصیات و ویژگیهای مورد معامله، بیشتر دقت کنند و برخی از نکاتی را که پیش از این، نادیده می‌گرفتند؛ مورد توجه قرار دهند.

 

به تدریج همگام با رشد جمعیت، تنگناهای نظام عرضه و تقاضا به تناسب موقعیّت‌های گوناگون اقتصادی و جغرافیایی و سیاسی و …و سر انجام افزون طلبی فرصت طلبان سودجو، ارزش پایاپای کالاها را دگرگون ساخت، تا آنجا که در برخی از دادوستدها، ارزش واقعی عوضین نادیده گرفته شد و سرانجام از میزان تعهد و پای‌بندی به قراردادها کاسته و زمینه برای ایجاد اختلاف و نزاع در جامعه فراهم گشت.

 

    اینها و واقعیات بسیار دیگری، بزرگان و اندیشمندان هر دوره را بر آن داشت که ضمن حل اختلافات، برای پیشگیری از بروز نزاع‌ها با توجه به عرف و امکانات و مقررات پذیرفته شده در هر عصر، چاره اندیشی کنند و ضمن احترام به اصل آزادی قراردادها، قوانین و ضوابط معینی را جهت حفظ و رعایت ارزش متعادل عوضین در معاملات گوناگون، وضع و تدوین نمایند، تا با استحکام بخشیدن به  قراردادها از یک سو، لزوم پای‌بندی به تعهدات را – به عنوان یک اصل ثابت و مسلم – در میان افراد جامعه از سوی دیگر، نهادینه کنند.طبیعی است که اساسی ترین رکن هر قرارداد را «مورد معامله» تشکیل می‌دهد و معامله و تعهد بدون موضوع، همچون جسم بی جان است. بنابراین، مورد معامله با توجه به نوع قرارداد، باید از شروط و ویژگیهایی برخوردار باشد که برخی از آنها، در جهت احراز صحت و استحکام قرارداد، اجتناب ناپذیر و برخی دیگر، قابل اغماض‌اند.

 

 

 

 

 

 

 

 

  فهرست مطالب

چكیده مطالب 1

مقدمه 3

  بخش نخست: كلیّات و مفاهیم 6

الف) مورد معامله 6

ب) معامله 6

ج) جلوه های ابهام در مورد معامله 6

1) بررسی مفهوم جهل و ابهام 6

2) انواع جهل نسبت به مورد معامله 7

– مجهول بودن ذات 7

– مجهول بودن اوصاف 7

– مجهول بودن مقدار 8

– جهل به وجود، حصول و بقای مورد معامله 8

– تردید بین دو شیء 8

– جهل و اشتباه متعاملین در قصد 8

 

بخش دوم : بررسی اجمالی شرایط عوضین 9

فصل نخست: در عقد بیع 9

فصل دوم: در عقد اجاره 11

 

بخش سوم: بررسی مبانی لزوم رفع ابهام از مورد معامله 12

فصل نخست: مبنای تحلیلی 12

الف) نظم عمومی 12

ب) سیره ی عقلا 13

فصل دوم: مبنای روایی 14

الف) اعتبار حدیث غرر 15

ب) دلالت حدیث غرر 16

 

بخش چهارم: تاثیرجهل بر وضعیّت عقد و روابط طرفین آن 33

فصل نخست: بیان کیفیت تأثیر جهل بر وضعیت عقد 34

– جمع‌بندی آراء فقها 35

– اشکال تأثیر 36

– ویژگی‌های عقد باطل 37

         فصل دوم: بررسی تأثیر جهل و اشتباه در قصد متعاملین 38

                              مبحث نخست –  بررسی قاعده‌ی «العقود تابعه للقصود 38

 مبحث دوم –  بررسی در مباحث فقهی 43

         فصل سوم: بررسی روابط طرفین :

                                        الف ) ضمان طرفین 47

                                        ب ) لزوم بازگرداندن مال به مالك 61

                                        ج) اجرت و هزینه های آن 65

 

بخش پنجم: چگونگی رفع ابهام از مورد معامله: 65

        – معیار رفع ابهام از ذات 65

        -فصل نخست: معیار رفع ابهام از اوصاف 66

        -فصل دوم: معیار رفع ابهام از مقدار 72

                  مبحث نخست – غرر شخصی یا نوعی 72

                  مبحث دوم – بررسی نقش عرف در معیار اندازه گیری 86

                  مبحث سوم – اعتماد بر گفته ی طرف عقد نسبت به مقدار مورد معامله 87

                 مبحث چهارم – استثنا از مورد معامله و اندار 91

                           مبحث پنجم – رفع ابهام از منفعت و مدت در عقد اجاره 108

                 مبحث ششم – قابل تعیین بودن مورد معامله 110

 

بخش ششم: بررسی استثنائات لزوم رفع ابهام (موارد عدم لزوم رفع ابهام) 116

                  فصل نخست : مجهول بودن توابع 117

                 مبحث نخست – توابع مورد معامله 118

                               الف) توابع عرفی 118

                                         ب) توابع در انشای متعاقدین (فروش مجهول به ضمیمه‌ی معلوم 119

                 مبحث دوم – توابع عقد 129

                                الف) مجهول بودن مهر در عقد نکاح 129

                                ب) مجهول بودن شرط ضمن عقد 130

فصل دوم: عقود احسانی 134

                 مبحث نخست – مبنای استثنا 134

گفتار نخست: مبنای تحلیلی 134

گفتار دوم: مبنای روایی 135

مبحث دوم – قلمرو استثنا 136

گفتار نخست: عقد ضمان و ابرا 136

     الف) عقد ضمان 136

     ب) ابرای مجهول 139

گفتار دوم: عقد صلح و هبه 139

الف) عقد صلح 139

                  – صلح دعاوی 140

                  – صلح در مقام معامله 140

ب) هبه‌ی مجهول 142

فصل سوم: عقود احتمالی 143

مبحث نخست: مبنای استثنا 144

گفتار نخست: عقود مبتنی بر مشارکت 144

گفتار دوم: جعاله و بیمه 144

الف) عقد جعاله 144

ب) قرارداد بیمه 145

  مبحث دوم: قلمرو استثنا 148

گفتار نخست: عقود مشاركتی 149

گفتار دوم: جعاله و بیمه 150

الف) عقد جعاله 150

ب) قرار داد بیمه 153

 

 

 

 

 

پایان نامه شناسایی و تحلیل رفتار مشتریان با داده کاوی

پایان نامه شناسایی و تحلیل رفتار مشتریان با داده کاوی کلمات کلیدی : پایان نامه داده کاوی پایان نامه داده کاوی ارشد خرید پایان نامه داده کاوی پایان نامه در مورد data mining پایان نامه شناسایی مشتریان با داده کاوی…

مرور زمان در فقه‌ اسلامی‌

مرور زمان در فقه‌ اسلامی‌ تعریف مرور زمان مرور زمان چیست مرور زمان‌ كیفری‌ در حقوق ایران‌ نقد مرور زمان‌ كیفری‌ مرور زمان در فقه‌ سنت مرور زمان کیفری در فقه‌ امامیه دانلود پایان نامه مرور زمان بررسی نظرات مختلف…

فصل دوم پایان نامه و پیشینه نظری اختلالات رفتاری

فصل دوم پایان نامه و پیشینه نظری اختلالات رفتاری کلمات کلیدی : فصل دوم پایان نامه اختلالات رفتاری مبانی نظری اختلالات رفتاری پیشینه تحقیق اختلالات رفتاری پیشینه داخلی اختلالات رفتاری پیشینه خارجی اختلالات رفتاری پیشینه پژوهش اختلالات رفتاری پیشینه نظری…

جایگاه مدیریت برند در چارت سازمان

جایگاه مدیریت برند در چارت سازمان کلمات کلیدی : پایان نامه برند پایان نامه مدیریت برند وظایف مدیریت برند نحوه شکل گیری برند رویکردهای مدیریت برند جايگاه‌ برند در جهان امروز جایگاه مدیریت برند در سازمان برند چیست و چه…

عوامل موثر بر خودپنداره تحصیلی و تشریح نظریه های خودپنداره

عوامل موثر بر خودپنداره تحصیلی و تشریح نظریه های خودپنداره کلمات کلیدی : ابعاد خودپنداره پایان نامه خودپنداره شکل گیری خودپنداره تأثیرات خودپنداره بر رفتار ماهیت و عناصر خودپنداره نظریه های خودپنداره نظریه های مربوط به خودپنداره نظریه راجرز در…

ارتباط خودکنترلی و بهزیستی روانشناختی

ارتباط خودکنترلی و بهزیستی روانشناختی مفهوم خودکنترلی بهزیستی روانشناختی ابعاد بهزیستی روانشناختی نظریه یادگیری اجتماعی راتر مراحل فرآیند خودكنترلی ارتباط خودکنترلی و بهزیستی روانشناختی رابطه خودکنترلی و بهزیستی روانشناختی پایان نامه خودکنترلی پایان نامه بهزیستی روانشناختی رفتن به سایت اصلی…

پایان نامه خودکارآمدی تحصیلی

پایان نامه خودکارآمدی تحصیلی کلمات کلیدی : پایان نامه خودکارآمدی عمومی دانلود پایان نامه خودکارآمدی پایان نامه در مورد خودکارآمدی پایان نامه خودکارآمدی تحصیلی دانلود پایان نامه خودکارآمدی تحصیلی پایان نامه در مورد خودکارآمدی تحصیلی پایان نامه درباره خودکارآمدی تحصیلی…

اهمیت سرمایه فکری و ابعاد آن

اهمیت سرمایه فکری و ابعاد آن سرمایه فکری سرمایه فکری سازمان ویژگی های سرمایه فکری روش های اندازه گیری سرمایه فكری الگوهای اندازه گیری سرمایه فکری دانلود پایان نامه سرمایه فکری سازمان اهمیت سرمایه فکری و ابعاد آن رفتن به…

پرسشنامه عملکرد بازار فروشگاه های زنجیره ای با تکنیک های تصمیم گیری چند معیاره

پرسشنامه عملکرد بازار فروشگاه های زنجیره ای با تکنیک های تصمیم گیری چند معیاره پرسشنامه عملکرد بازار پرسشنامه عملکرد بازار فروشگاه های زنجیره ای اتکا پرسشنامه ارزیابی و تجزیه و تحلیل عوامل موثر بر عملکرد بازار فروشگاه های زنجیره ای…

پروپوزال نقش مدیریت انتظامی در کنترل پدیده بد حجابی منطقه دو تهران

پروپوزال نقش مدیریت انتظامی در کنترل پدیده بد حجابی منطقه دو تهران پروپوزال کنترل پدیده بدحجابی پروپوزال کنترل بدحجابی در تهران پروپوزال کنترل بد حجابی در منطقه دو تهران نقش مدیریت انتظامی در کنترل پدیده بد حجابی تاثیر اقدامات ایجابی…

مبانی نظری و پیشینه تحقیق هوش معنوی

مبانی نظری و پیشینه تحقیق هوش معنوی مبانی نظری هوش معنوی دانلود مبانی نظری هوش معنوی پیشینه تحقیق هوش معنوی ادبیات نظری هوش معنوی فصل دوم پایان نامه هوش معنوی مبانی نظری و پیشینه تحقیق هوش معنوی ادبیات و مبانی…

تحقیق جامع و کامل شیوه‌های تأمین مالی در ایران

تحقیق جامع و کامل شیوه‌های تأمین مالی در ایران دانلود تحقیق شیوه‌های تأمین مالی در ایران انواع روش‌های تأمین مالی روش های تأمین مالی خارجی فاینانس یوزانس خطوط اعتباری وام های بین المللی سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی سرمایه‌گذاری غیرمستقیم خارجی صکوک…

بررسی و تحلیل علل و ماهیت تورم و عوامل موثر بر نقدینگی و راهكارهای مقابله با تورم

بررسی و تحلیل علل و ماهیت تورم و عوامل موثر بر نقدینگی و راهكارهای مقابله با تورم تورم نقدینگی اقتصاد بازار تولید و بهره وری دانلود مقاله رشته اقتصاد بررسی و تحلیل علل و ماهیت تورم و عوامل موثر بر…

بررسی رابطه نسبت های مالی با نسبت های عملکرد شرکت

بررسی رابطه نسبت های مالی با نسبت های عملکرد شرکت ارزیابی عملکرد شرکت های بورس معیارهای ارزیابی عملکرد مالی ارزیابی عملکرد شرکت های پذیرفته شده بورس نسبت های مالی شرکت های بورسی بررسی نسبت های متوسط صنعت در شرکت های…

مبانی نظری و پیشینه تحقیق کمرویی

مبانی نظری و پیشینه تحقیق کمرویی مبانی نظری کمرویی ادبیات نظری کمرویی چارچوب نظری کمرویی فصل دوم پایان نامه کمرویی دانلود مبانی نظری کمرویی پیشینه کمرویی پیشینه تحقیق کمرویی پیشینه داخلی کمرویی پیشینه خارجی کمرویی پیشینه پژوهش کمرویی پیشینه نظری…

بکارگیری روش Kharitonov و Pick Kharitonov برای طراحی پایدارسازهای مقاوم

بکارگیری روش Kharitonov و Pick Kharitonov برای طراحی پایدارسازهای مقاوم روش Kharitonov روش Pick Kharitonov طراحی پایدارسازهای مقاوم پایدار كننده های سیستم قدرت بکارگیری روش Kharitonov و Pick Kharitonov برای طراحی پایدارسازهای مقاوم دانلود پایان نامه برق دانلود پایان نامه…

ارزیابی عملکرد بر اساس مدل کارت امتیازی متوازن (BSC) جهت پیاده سازی استراتژی های مرکزآموزشی درمانی امام خمینی (ره) ساری

ارزیابی عملکرد بر اساس مدل کارت امتیازی متوازن (BSC) جهت پیاده سازی استراتژی های مرکزآموزشی درمانی امام خمینی (ره) ساری عملکرد سازمانی ارزیابی عملکرد مدل کارت امتیازی متوازن ارزیابی عملکرد بر اساس مدل کارت امتیازی متوازن پیاده سازی استراتژی های…

بررسی معامله با آلات قمار و آثار آن

بررسی معامله با آلات قمار و آثار آن معامله با ابزارآلات قمار آثار معامله با ابزارآلات قمار معامله با ابزارآلات قمار در فقه ادله حرمت معامله با آلات قمار معامله با ابزارآلات قمار در حقوق مستندات فقهی و حقوقی معامله…

کارآموزی برق قدرت با عنوان پست های فشار قوی

کارآموزی برق قدرت با عنوان پست های فشار قوی پست فشار قوی تجهیزات انتقال انرژی ترانسفورمر زمین کردن سکسیونر شین وشین بندی دانلود مقاله پست های فشار قوی دانلود کارآموزی برق قدرت رفتن به سایت اصلی دانلود کارآموزی بر قدرت…

مبانی نظری و پیشینه تحقیق سرسختی ذهنی در ورزشکاران

مبانی نظری و پیشینه تحقیق سرسختی ذهنی در ورزشکاران مبانی نظری سرسختی ذهنی ادبیات نظری سرسختی ذهنی چارچوب نظری سرسختی ذهنی فصل دوم پایان نامه سرسختی ذهنی دانلود مبانی نظری سرسختی ذهنی پیشینه سرسختی ذهنی پیشینه تحقیق سرسختی ذهنی پیشینه…

تقسیم بندی داوری و نحوه تعیین آن و بررسی ماهیت و آثار رای داوری

تقسیم بندی داوری و نحوه تعیین آن و بررسی ماهیت و آثار رای داوری اقسام داور چگونگی تعیین داور آثار رأی داوری مفهوم رأی داوری محتوا و اوصاف رأی داوری انگیزه‌های داوری در تاریخ حقوق اسلام مزایای داوری در مقایسه…

تاثیر کلاسهای هوشمند برمیزان یادگیری دانش آموزان

تاثیر کلاسهای هوشمند برمیزان یادگیری دانش آموزان کلاس هوشمند یادگیری دانش آموزان معلمان تاثیر کلاسهای هوشمند بر یادگیری تاثیر کلاسهای هوشمند برمیزان یادگیری دانش آموزان پسر بررسی تاثیر کلاسهای هوشمند برمیزان یادگیری دانش آموزان پسر مدارس ابتدایی خراسان شمالی دانلود…

مبانی نظری و پیشینه تحقیق آموزش فنی و حرفه ای و کار دانش 33 صفحه

مبانی نظری و پیشینه تحقیق آموزش فنی و حرفه ای و کار دانش 33 صفحه کلمات کلیدی : فصل دوم پایان نامه آموزش فنی و حرفه ای و کار دانش مبانی نظری آموزش فنی و حرفه ای و کار دانش…

مبانی نظری و پیشینه تحقیق سرسختی روانشناختی 3

مبانی نظری و پیشینه تحقیق سرسختی روانشناختی 3 مبانی نظری سرسختی روانشناختی ادبیات نظری سرسختی روانشناختی چارچوب نظری سرسختی روانشناختی فصل دوم پایان نامه سرسختی روانشناختی دانلود مبانی نظری سرسختی روانشناختی پیشینه سرسختی روانشناختی پیشینه تحقیق سرسختی روانشناختی پیشینه داخلی…

پایان نامه حاکمیت شرکتی در ایران، تاریخچه و اهمیت آن

پایان نامه حاکمیت شرکتی در ایران، تاریخچه و اهمیت آن کلمات کلیدی : مکانیزم های حاکمیت شرکتی سیستم های حاکمیت شرکتی حاکمیت شرکتی در ایران پایان نامه حاکمیت شرکتی تاریخچه و اهمیت حاکمیت شرکتی رفتن به سایت اصلی این پایان…

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *