بررسی تطبیقی داوری‌ در فقه و حقوق ایران

بررسی تطبیقی داوری‌ در فقه و حقوق ایران

داوری در حقوق ایران
مبانی فقهی داوری
بررسی داوری در فقه امامیه
بررسی داوری در فقه اهل سنت
شرایط و صفات داوری در حقوق داخلی ایران
تطبیق داوری در فقه و حقوق
پایان نامه داوری در حقوق داخلی ایران
پایان نامه مبانی فقهی داوری

رفتن به سایت اصلی

دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق -گرایش حقوق خصوصی

بررسی تطبیقی داوری در فقه و حقوق

 

 

 

 

 

 

 

چکیده:

پیدایش داوری برای جامعه های انسانی امری ضروری و اجتناب ناپذیر است و عقل بشر ضرورت آن را به خوبی درک می کند چرا که زندگی انسان –به هر دلیلی –زندگی اجتماعی است و نیازهای گوناگون انسان در سایه اجتماع و تعاون و همکاری برآورده می شود و لازمه زندگی اجتماعی ، وجود برخوردها و اصطکاک میان منافع و خواسته های افراد جامعه و تعدی و تجاوز به حقوق یکدیگر است .  که یکی از مسالمترین راه حل این مناقشات می تواند نهاد داوری باشد.

 

 حل اختلاف از طریق داوری سابقه شرعی نیز دارد و در قرآن کریم و سنت ائمه معصومین نیز به رفع اختلافات از این طریق تصریح و تاکید شده است. جواز و نفوذ داوری که در حقوق اسلامی تحت عنوان قضاوت تحکیمی مطرح می شود در درحه اول مستند به آیه شریفه «وان خِفتم شقاقَ بینِهِما فابعَثوا حَکماً من اهله و حکما من اهلها»(نساء، 35) مفاد آیه موید جواز و نفوذ داوری در اختلافات خانوادگی است که با الغای خصوصیت می توان آن را به اختلافات مشابه تسری داد. از سوی دیگر روایات متعددی در تجویز و تنفیذ داوری وجود دارد.در این پایان نامه سعی شده به بررسی موضوعی داوری در حقوق جمهوری اسلامی ایران پرداخته شود و از منظر حقوق فقه امامیه و عامه به طور اخص مورد بررسی و تطبیق قرار گیرد. البته مواد بعدی در شرح تشریفات و شرایط داوری و چگونگی ارجاع به داوری و موارد ابطال رای داور و مسائل دیگر به صورت مبسوط توضیح داده است. 

 

 

 

کلید واژه ها:

داوری

قضاوت تحکیمی

مصادیق داوری

ضمانت اجرای داوری

 

 

 

 

 

مقدمه

داوری از شیوه‌های پرسابقه در حل اختلافات انسان‌هاست. تحولات گسترده همانند بسیاری از موضوعات فرهنگی و اجتماعی داوری را احاطه کرده است. داوری در پژوهش‌های فقهی، عموماً بر محور شناخت و قطع نظر از تحولات در مسائل داوری انجام یافته است. این نوشتار بر آن است که نگاهی کلی و گذرا به آن تحولات داشته باشد، و بایستگی نوپژوهی را با رویکرد به ماهیت روزآمد داوری اعلام دارد.اختلاف و کشمکش، از اولین پدیده‌ها و پی‌آمدهای زندگی گروهی و جمعی انسان‌هاست. تفاوت استعدادها و توانمندی‌های انسان‌ها از یک سو و غرایز برتری‌جویی برخی افراد و سلطه‌طلبی آن‌ها از سوی دیگر، بستر مشاجرات را در زندگی اجتماعی فراهم می‌سازد. پیدایش نزاع و اختلاف، اگرچه در ابتدا ناخواسته و در مواردی طبیعی است، اما حل اختلاف امری مطلوب و مورد خواست باطنی عموم انسان‌هاست.

 

در عرصه اختلاف، آنچه مورد جدال واقع می شود، سرنوشت حق و برخورداری است، و هریک از افراد طرف نزاع، آن حق و امتیاز را از آنِ خویش دانسته و دیگری را غاصب حق می‌داند، اما در این‌که مسئله باید حل شود، اختلافی نیست. افراد، گروه‌ها، کشورها، و کسانی که در اطراف اختلاف و درگیری‌ها قرار گرفته‌اند، در خاتمه نزاع و برون‌رفت از اختلاف به‌وجودآمده اتفاق نظر دارند. حل اختلافات همانند تمامی مسائل بشری می تواند قانون‌مند و براساس نظام انجام پذیرد.

کاوش و ارزیابی شیوه‌های منطقی حل اختلاف، نخستین گام در جهت حل اختلاف به‌شمار می‌رود. آنچه در شیوه‌های حل اختلاف باید مورد توجه قرار گیرد، سرعت پایان دادن به اختلاف است، زیرا آثار ، ویرانی‌ها، ناامنی‌ها و اضطرابی که شروع جنگ و نزاع به همراه دارد، در ادامه جنگ و اختلاف بیش‌تر می شود. چنانچه اضطراب و ناامنی تداوم یابد، آثار ویرانگری بر روان انسان، آرامش و امنیت فکری، ذهنی جامعه خواهد گذاشت. این پی‌آمدهای نامطلوب و گسترده، همواره بیش از پیش متفکران و دانشوران را به جست‌وجوی شیوه‌های کارآمد حل اختلاف واداشته است. مسئله داوری و حل اختلاف در متن دین ، با روش‌های صلح‌آمیز نیز تأکید شده است.

 

برآمد تلاش عقلانی در وضع قوانین حقوقی با هدف حل مخاصمات و رفع منازعات جلوه‌گر گردیده است. تشکیل دادگاه‌های قضایی و ایجاد هیئت‌های داوری در سطوح مختلف، از اساسی‌ترین راه‌کارهای بشری با هدف برطرف نمودن نزاع و اختلافات است.

حکمیت از نظر دانش فقه (احکام شریعت) در جایگاهِ قضاوت و شئون حکومت تلقّی شده و با همان روی‌کرد خاص، مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است. تحقیقات فقهی انجام‌یافته تاکنون بر محور حکمیت از جامعیت خوبی برخوردار بوده است، البته پژوهش‌های فقهی، با همه امتیازات علمی که دارد، عموماً در فضای تاریخی موضوعات و گاهی با توجه به ظرف جغرافیایی آن‌ها شکل می‌گیرد. دور بودن و فاصله حوزه‌های فکری، پژوهشی در مقوله‌های دینی، از ماهیت فعلی برخی موضوعات، باعث جدایی محققان از ماهیت و شرایط کنونی برخی موضوعات شده و سبب گردیده است پژوهش در این‌گونه موضوعات با پیشینه موجود در بستر تاریخی محصور بماند و تغییرات و تطوّرات آن‌ها از ذهن و اندیشه محققان و اثر تحقیق دور بماند. این نوشتار با نظر به بایستگی نگاهی نو به حکمیت در کاوش‌های فقهی، حقوقی نگارش یافته است. نگاهی نو، متوقف بر شناخت ماهیت دقیق فعلی موضوع، و تطوّرات پدیدآمده در موضوع داوری است. از این رو شناخت داوری در مرحله نخست، تحولات آن در مرحله بعد و در نهایت نوپژوهی نسبت به داوری بررسی می شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست

مقدمه 1

الف) بیان مسئله 3

ب) ضرورت انجام تحقیق 4

ج) اهداف تحقیق 5

چ) سوالات تحقیق 5

هـ) فرضیه های تحقیق 6

د) روش تحقیق 7

و) مرور ادبیات و سوابق مربوطه 7

ه) ساختار تحقیق 8

 

فصل اول: کلیات 9

مفهوم، سیر تاریخی، مستندات و محاسن و معایب داوری 10

مبحث اول: مفهوم داوری 10

     گفتار اول: مفهوم لغوی داوری 10

     گفتار دوم: مفهوم اصطلاحی داوری 12

          بند اول: مفهوم داوری از نظر فقه عامه و امامیه 12

          بند دوم: مفهوم داوری در حقوق ایران 13

مبحث دوم: سیر تاریخی داوری در فقه و حقوق 15

     گفتار اول: سیر تاریخی داوری در فقه 15

     گفتار دوم: سیر تاریخی داوری در حقوق ایران 18

مبحث سوم: مستندات داوری 20

     گفتار اول: مستندات داوری در فقه عامه و امامیه 20

     گفتار دوم: مستندات داوری در حقوق ایران 24

مبحث چهارم: محسان و معایب داوری 28

     گفتار اول: محاسن داوری 28

     گفتار دوم: معایب داوری 30

 

فصل دوم: شرایط و صفات داور و داوری از منظر فقه و حقوق 35

مبحث اول: شرایط و صفات داور 36

     گفتار اول: شرایط و سفات داور از نظر فقه عامه و امامیه 36

          بند اول: صفات مختص داوران 38

          بند دوم: بلوغ 39

          بند سوم: عقل 41

          بند چهارم ایمان 41

          بند پنجم: عدالت 46

          بند ششم: علم 51

          بند هفتم: اجتهاد 56

          بند هشتم: ذکورت 58

          بند نهم: کتابت 62

          بند دهم: طهارت مولد 62

          بند یازدهم: اعلم بودن در بلد 62

          بند دوازدهم: بصر 63

     گفتار دوم: شرایط و صفات داور در حقوق ایران 63

          بند اول: شرایط داور 64

          بند دوم: ممنوعیت های داور 64

مبحث دوم: شرایط داوری 65

     گفتار اول: شرایط داوری از نظر فقه 65

     گفتار دوم: شرایط داوری در حقوق 70

          بند اول: قرارداد و موافقت نامه داوری 70

          بند دوم: عدم توافق طرفین در تعیین داور 70

          بند سوم: عدم توافق طرفین در تعیین جانشین داور متوفی، محجور یا مستعفی 71

 

فصل سوم: مرجع، رسیدگی، ابلاغ و اجرای رأی داوری 72

مبحث اول: مرجع داوری 73

     گفتار اول: مرجع داوری از نظر فقه عامه و امامیه 74

     گفتار دوم: مرجع داوری در حقوق ایران 74

          بند اول: واگذاری صریح طرفین 74

          بند دوم: چگونگی تعیین داور 75

          بند سوم: تعیین داور توسط اصحاب دعوا 75

          بند چهارم: تعیین داور توسط شخص ثالث 76

          بند پنجم: تعیین داور توسط دادگاه 78

          بند ششم: تعیین جانشین داور ممتنع 78

          بند هفتم: خودداری شخص ثالث از تعیین داور 79

          بند هشتم: تعیین داور به قید قرعه توسط دادگاه 79

مبحث دوم: رسیدگی و صدور رای داوری 81

     گفتار اول: رسیدگی داوری 81

     گفتار دوم: صدور رای توسط داور 82

          بند اول: اعتراض به رای داور 84

مبحث سوم: ابلاغ رای داور و اجرای آن 87

     گفتار اول: ابلاغ رای  داور 87

          بند اول: آثار رای 87

          بند دوم: بررسی توان اثباتی 88

          بند سوم: فراغ داور 88

          بند چهارم: توان اجرایی 89

     گفتار دوم: اجرای رای داور 89

 

فصل چهارم: بطلان و زوال داوری 91

مبحث اول: بطلان و زوال داوری 92

     گفتار اول: بطلان داوری 92

     گفتار دوم: زوال داوری 93

          بند اول: توافق طرفین بر لغو داوری 93

          بند دوم: فوت یا حجر یکی از طرفین 93

          بند سوم: عدم تمایل داور به رسیدگی یا عدم امکان نظر برای داور 94

          بند چهارم: عدم صدور رای در مدت تعیین شده برای داوری 94

          بند پنجم: صدور حکم به بطلان رای داور 94

          بند ششم: زوال دعوا 94

          بند هفتم: انتقال موضوع داوری 95

نتیجه گیری 96

منابع 100

 

بررسی مهمترین پارامترهای فیزیوگرافی حوضه آبخیز رودخانه سقز

بررسی مهمترین پارامترهای فیزیوگرافی حوضه آبخیز رودخانه سقز پارامترهای فیزیوگرافی حوضه آبخیز رودخانه سقز بررسی مهمترین پارامترهای فیزیوگرافی حوضه آبخیز رودخانه سقز شبکه آبراهه حوضه آبخیز رودخانه سقز دانلود مقالات جغرافیا دانلود مقالات رشته جغرافیا رفتن به سایت اصلی دانلود…

مبانی نظری و پیشینه تحقیق تحلیل پوششی داده ها

مبانی نظری و پیشینه تحقیق تحلیل پوششی داده ها مبانی نظری تحلیل پوششی داده ها ادبیات و مبانی نظری تحلیل پوششی داده ها پیشینه تحقیق تحلیل پوششی داده ها دانلود پیشینه تحقیق تحلیل پوششی داده ها دانلود مبانی نظری تحلیل…

مبانی نظری و پیشینه تحقیق عمل جراحی بینی 54 صفحه

مبانی نظری و پیشینه تحقیق عمل جراحی بینی 54 صفحه کلمات کلیدی : فصل دوم پایان نامه جراحی بینی مبانی نظری جراحی بینی پیشینه تحقیق جراحی بینی پیشینه داخلی جراحی بینی پیشینه خارجی جراحی بینی پیشینه پژوهش جراحی بینی پیشینه…

مسوولیت مدنی دولت در مورد اعمال کارکنان

مسوولیت مدنی دولت در مورد اعمال کارکنان مسوولیت مسوولیت مدنی مسوولیت دولت مسوولیت مدنی دولت ماده 11 قانون مسئولیت مدنی دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق خصوصی مسوولیت مدنی دولت در مورد اعمال کارکنان دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد…

دانلود چارچوب نظری و پیشینه پژوهش عزت نفس 49 صفحه

دانلود چارچوب نظری و پیشینه پژوهش عزت نفس 49 صفحه کلمات کلیدی : فصل دوم پایان نامه عزت نفس مبانی نظری عزت نفس پیشینه تحقیق عزت نفس پیشینه داخلی عزت نفس پیشینه خارجی عزت نفس پیشینه پژوهش عزت نفس پیشینه…

تخمین هزینه های زیست محیطی سدهای برق آبی

تخمین هزینه های زیست محیطی سدهای برق آبی ارزیابی زیست محیطی احداث سد هزینه های زیست محیطی احداث سد هزینه های زیست محیطی سدهای برق آبی ارزیابی زیست محیطی سد برقابی سیاه بیشه هزینه های زیست محیطی سد برقابی سیاه…

بررسی اصول و مبانی حاکم بر تابعیت

بررسی اصول و مبانی حاکم بر تابعیت وضعیت تابعیت در حقوق ایران وضعیت حقوقی افراد بی تابعیت دانلود پایان نامه رشته حقوق بررسی اصول و مبانی حاکم بر تابعیت دانلود پایان نامه حقوق دانلود پایان نامه تابعیت دانلود پایان نامه…

چارچوب نظری و پیشینه پژوهش اضطراب

چارچوب نظری و پیشینه پژوهش اضطراب کلمات کلیدی : مبانی نظری اضطراب ادبیات تحقیق اضطراب پیشینه تحقیق در مورد اضطراب فصل دوم پایان نامه اضطراب مبانی نظری اضطراب پیشینه تحقیق اضطراب پیشینه داخلی اضطراب پیشینه خارجی اضطراب پیشینه پژوهش اضطراب…

پروپوزال ارزیابی بنگاه های اقتصادی براساس الگوی ترکیبی  DEA و EFQM

پروپوزال ارزیابی بنگاه های اقتصادی براساس الگوی ترکیبی  DEA و EFQM پروپوزال ارزیابی عملکرد سازمان ارزیابی عملکرد سازمان های دولتی روش های ارزیابی عملکرد سازمان شاخص های ارزیابی عملکرد سازمان ها انواع مدل های ارزیابی عملکرد سازمان پروپوزال طراحی مدل…

پایان نامه کارشناسی رشته حقوق با عنوان تاریخچه عقد رهن

پایان نامه کارشناسی رشته حقوق با عنوان تاریخچه عقد رهن عقد رهن حقوق مدنی بیع عین مرهونه تنظیم سند رسمی آثار فروش مال غیر منقول دانلود پایان نامه کارشناسی رشته حقوق با عنوان تاریخچه عقد رهن خرید پایان نامه کارشناسی…

گزارش كارآموزی سازمان میراث فرهنگی،واحد زبان و گویش

گزارش كارآموزی سازمان میراث فرهنگی،واحد زبان و گویش دانلود گزارش كارآموزی سازمان میراث فرهنگی،واحد زبان و گویش دانلود گزارش كارآموزی دانلود كارآموزی انجام كارآموزی خرید كارآموزی سیستم همکاری در فروش فایل همکاری در فروش فایل همکاری در فروش فروش فایل…

مبانی نظری ارزیابی نگرش دانشجویان بومی در برابر غیر بومی ها و اثرات آن بر میزان اعتماد اجتماعی در دانشگاه

مبانی نظری ارزیابی نگرش دانشجویان بومی در برابر غیر بومی ها و اثرات آن بر میزان اعتماد اجتماعی در دانشگاه نگرش دانشجویان اعتماد اجتماعی مهاجرت دانشجویان غیر بومی ابعاد اعتماد اجتماعی اعتماد اجتماعی بین دانشجویان بومى و غیربومى ارزیابی نگرش…

پرسشنامه بررسی میزان اهمیت عوامل موثر بر توسعه آینده بازار ارگانیک

پرسشنامه بررسی میزان اهمیت عوامل موثر بر توسعه آینده بازار ارگانیک پرسشنامه عوامل موثر بر توسعه آینده بازار ارگانیک پرسشنامه توسعه آینده بازار پرسشنامه توسعه آینده بازار ارگانیک رفتن به سایت اصلی دانلود پرسشنامه پایان نامه رشته مدیریت پرسشنامه بررسی میزان اهمیت عوامل…

مقاله ترجمه شده رشته مدیریت و اقتصاد با عنوان احساس گناه پس از خرید:بررسی انگیزه و حسرت پس از خرید

مقاله ترجمه شده رشته مدیریت و اقتصاد با عنوان احساس گناه پس از خرید:بررسی انگیزه و حسرت پس از خرید خود هدیه ای خرده فروشی خرید و تاسف رفتار مصرف کننده مقاله ترجمه شده رشته مدیریت و اقتصاد با عنوان…

گردشگری و بررسی اثرات زیست محیطی آن

گردشگری و بررسی اثرات زیست محیطی آن گردشگری آلودگی آب آلودگی خاک آلودگی صوتی اثرات زیست محیطی دانلود پایان نامه رشته محیط زیست بررسی اثرات زیست محیطی گردشگری دانلود پایان نامه محیط زیست خرید پایان نامه رشته محیط زیست خرید…

چارچوب نظری و پیشینه پژوهش استرس والدگری

چارچوب نظری و پیشینه پژوهش استرس والدگری کلمات کلیدی : فصل دوم پایان نامه استرس والدگری مبانی نظری استرس والدگری پیشینه تحقیق استرس والدگری پیشینه داخلی استرس والدگری پیشینه خارجی استرس والدگری پیشینه پژوهش استرس والدگری پیشینه نظری استرس والدگری…

بررسی جرم سرقت و جرم شناسی آن

بررسی جرم سرقت و جرم شناسی آن جرم شناسی سرقت عوامل موثر بر سرقت راههای پیشگیری از سرقت تحقیق در مورد سرقت علل و انگیزه سرقت بررسی علل و انگیزه سرقت پایان نامه سرقت دانلود پایان نامه عوامل موثر بر…

دانلود چارچوب نظری و پیشینه پژوهش طلاق

دانلود چارچوب نظری و پیشینه پژوهش طلاق کلمات کلیدی : فصل دوم پایان نامه طلاق مبانی نظری طلاق پیشینه تحقیق طلاق پیشینه داخلی طلاق پیشینه خارجی طلاق پیشینه پژوهش طلاق پیشینه نظری طلاق ادبیات نظری طلاق چارچوب نظری طلاق پیشینه…

بررسی خشونت علیه زنان از دیدگاه فقه اسلامی

بررسی خشونت علیه زنان از دیدگاه فقه اسلامی خشونت علیه زنان خشونت علیه زنان چیست تعریف خشونت علیه زنان خشونت علیه زنان از نگاه قرآن خشونت علیه زنان از نگاه احادیث خشونت علیه زنان از دیدگاه اسلام پایان نامه خشونت…

پاورپوینت فصل چهارم کتاب تئوری حسابداری مالی اسکات ترجمه پارسائیان با موضوع بازارهای کارآی اوراق بهادار

پاورپوینت فصل چهارم کتاب تئوری حسابداری مالی اسکات ترجمه پارسائیان با موضوع بازارهای کارآی اوراق بهادار کلمات کلیدی : پاورپوینت فصل چهارم کتاب تئوری حسابداری مالیتألیف ویلیام اسکات ترجمه دکتر علی پارسائیان پاورپوینت بازارهای کارآی اوراق بهادار پاورپوینت فصل چهارم…

مبانی نظری و پیشینه تحقیق رضایت شغلی کارکنان 48 صفحه

مبانی نظری و پیشینه تحقیق رضایت شغلی کارکنان 48 صفحه کلمات کلیدی : مبانی نظری رضایت شغلی ادبیات نظری رضایت شغلی چارچوب نظری رضایت شغلی فصل دوم پایان نامه رضایت شغلی دانلود مبانی نظری رضایت شغلی پیشینه رضایت شغلی پیشینه…

پرسشنامه بررسی تاثیر حمایت مدیریت ارشد بر کارآفرینی سازمانی

پرسشنامه بررسی تاثیر حمایت مدیریت ارشد بر کارآفرینی سازمانی پرسشنامه حمایت مدیریت ارشد پرسشنامه کارآفرینی سازمانی پرسشنامه رابطه حمایت مدیریت ارشد با کارآفرینی سازمانی پرسشنامه کارآفرینی سازمانی پرسشنامه کارآفرینی سازمانی مارگریت هیل پرسشنامه استاندارد کارآفرینی سازمانی پرسشنامه های کارآفرینی پرسشنامه…

نظریه ها و مولفه های انگیزش تحصیلی

نظریه ها و مولفه های انگیزش تحصیلی مولفه های انگیزش تحصیلی نظریه های انگیزش تحصیلی نظریه های انگیزش پیشرفت تحصیلی نظریه های مربوط به انگیزش تحصیلی انگیزش تحصیلی انگیزش تحصیلی دانش آموزان اهمیت انگیزش تحصیلی ابعاد انگیزش تحصیلی انواع انگیزش…

مقاله ای در مورد تقویم

مقاله ای در مورد تقویم زمان تقویم انواع تقویم چگونگی پیداش تقویم دانلود مقاله ای در مورد تقویم سیستم همکاری در فروش فایل همکاری در فروش فایل خرید پایان نامه تاریخ فروش فایل خرید مقاله و تحقیق رشته تاریخ انجام…

فصل دوم پایان نامه و پیشینه نظری ریسک عملیاتی

فصل دوم پایان نامه و پیشینه نظری ریسک عملیاتی کلمات کلیدی : فصل دوم پایان نامه ریسک عملیاتی مبانی نظری ریسک عملیاتی پیشینه تحقیق ریسک عملیاتی پیشینه داخلی ریسک عملیاتی پیشینه خارجی ریسک عملیاتی پیشینه پژوهش ریسک عملیاتی پیشینه نظری…

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *